JE UNAJUA KUNA BAADHI YA MAELEZO YAKIWEPO KWENYE REPORT HUTALIPWA

Hapa sasa ndipo penye "mtego" mkubwa ambao watu wengi huangukia. Unajua, ripoti ya Traffic (ile PF 90 au PF 91) ndio muongozo mkuu (Bible) wa kampuni ya bima. 

Wakikuta neno moja tu lililoandikwa vibaya au kosa la kisheria upande wako, basi hundi yako ya malipo inaweza kuishia kwenye jalada la "Rejected Claims." Kama unataka bima yako ikulipe bila usumbufu, hakikisha vitu hivi 10 havipo au havijatajwa vibaya kwenye ripoti hiyo ya polisi: 

1. Dereva Kukosa Leseni au Kuwa na Leseni Isiyo sahihi Hiki ni kigezo namba moja. Kama ripoti inasema wakati wa ajali gari lilikuwa linaendeshwa na mtu ambaye hana leseni, au leseni yake imeisha muda (expired), bima haitalipa. Vilevile, kama unaendesha lori (Class C) wakati leseni yako ni ya gari ndogo (Class D), bima itasema umekiuka mkataba wa kisheria.

 2. Hali ya Ulevi (Under Influence) Askari akiongeza neno moja tu: "Dereva alikuwa na harufu ya pombe" au "Alishindwa

kujitambua kwa kileo," basi hiyo ni tiketi ya kukosa malipo. Bima nyingi zina kipengele (Clause) kinachosema kuwa ukiendesha ukiwa umelewa, umejiingiza kwenye hatari kwa makusudi (Wilful Negligence).

 3. Matumizi ya Gari Kinyume na Bima (Usage) Hapa ndipo wamiliki wengi wa magari ya "Private" wanapokwama. Kama ripoti inasema gari lilikuwa limebeba abiria wa kulipia (mfano: unalitumia kama Bolt/Uber lakini bima yako ni ya nyumbani tu), bima watakataa kulipa. Sheria inasema "Risk" ya gari la biashara ni kubwa kuliko ya binafsi, hivyo huwezi kulipia bima ya bei rahisi halafu ufanye biashara. 

4. Gari Kuwa na Hitilafu ya Kiufundi (Mechanical Fault) Kama askari (Inspector wa magari) akiandika kuwa "Ajali imesababishwa na matairi yaliyoisha (worn-out tires)" au "Breki zilikuwa hazina uwezo wa kusimamisha gari," bima inaweza kukataa kulipa. Wajibu wa mmiliki ni kuhakikisha chombo kiko "Roadworthy" (kiko imara kutumika barabarani). 

5. Kuzidisha Uzito au Idadi ya Abiria (Overloading) Ikitokea ajali halafu ripoti ikaonyesha gari la abiria 5 lilikuwa na watu 8, au lori limebeba tani 15 badala ya 10, bima itasema uzito huo umechangia kushindwa kwa mifumo ya gari (kama breki). Hapo utakuwa umevunja vigezo vya usalama na utajigharamia mwenyewe. 

6. Kukubali Kosa Mapema (Admission of Liability) Kama kwenye maelezo yako polisi uliandika "Ni kweli kosa ni langu, nitamtengenezea mwenzangu," bima inaweza kukupiga "chini." Kisheria, hupaswi kukubali kosa bila ruhusa ya bima yako. Unatakiwa kuelezea tukio lilivyokuwa, kisha uwaachie wao (Wanasheria wa bima na Polisi) waamue nani ana kosa.

 7. Ajali ya "Kupanga" au Udanganyifu (Fraud) Watu wengine hupanga ajali ili wapate pesa za bima au kutengeneza magari yao ya zamani. Traffic akiandika kuwa "Uharibifu hauendani na maelezo ya tukio," bima itatuma mchunguzi (Investigator). Wakigundua ulichora mchoro tofauti na uhalisia, hupati kitu na unaweza kushtakiwa kwa utapeli. 

8. Muda wa Kuripoti Tukio (Delayed Reporting) Sheria za bima Tanzania zinataka utoe taarifa ndani ya muda mfupi (mara nyingi saa 24-48). Kama ripoti ya polisi inaonyesha ajali ilitokea tarehe 1, lakini wewe ukaenda polisi tarehe 10 bila sababu ya msingi (kama kuwa mahututi hospitali), bima watasema umewanyima haki ya kufanya uchunguzi wa mapema. 

9. Kukimbia Eneo la Ajali (Hit and Run) Kama ukikimbia gari eneo la ajali bila kutoa taarifa polisi ndani ya muda uliopangwa, inatafsiriwa kama unajificha kwa sababu ulikuwa na kosa fulani (kama ulevi). Hii inafanya bima kutilia shaka uhalali wa madai yako. 

10. Kuchelewa kwa Ukaguzi wa Gari (Inspection) Baada ya ajali, gari lisitengenezwe mpaka mkaguzi wa bima alione. Kama kwenye ripoti inaonyesha gari limeshasogezwa au kufanyiwa matengenezo fulani kabla ya "Assessor" kufika, bima wanaweza kukataa kulipa wakidai kuwa umeficha ushahidi wa ukubwa wa ajali. Ushauri wa bure: Unapokuwa unaandikisha maelezo yako kwa Traffic, hakikisha unakuwa mkweli lakini usitoe ahadi za malipo kwa upande mwingine. Hakikisha maelezo ya gari (Namba ya chasis, namba ya injini, na namba ya usajili)

 #viralvideo #learning #foryou #TCMK #cars